HÀ XỨ THỊ?

Không biết bao lần ta đã “xuân sắc son xanh” kìa em! Rồi hạ biếc cây đời, thu vàng trời đất, đông bạch tuyết trinh. Cái vòng quay vô tận chưa từng ngừng nghỉ dù chỉ một khoảnh khắc. Đời cũng thế em ơi! Không ai có thể đếm được mình đã  bao lần đến đi!

Thế sống để làm gì? Sống để viết. Vậy viết để làm gì? Viết để sống! Viết không đem lại cơm áo gạo tiền nhưng viết để tâm hồn không bị xơ cứng, không chết yểu khi thân xác chưa tàn. Với những gã du tử viết tức là sống! Không viết thì sống chẳng có ý nghĩa gì, chẳng qua sống trong mồ, chết chưa chôn, chữ Nho nói là “Hoạt trung tử”. Viết cho người? viết cho đời? hay viết cho mình? Làm sao ta biết mà trả lời hả em? Đơn giản chỉ viết thế thôi! Ngày xưa, nếu kinh Phật không viết thành văn tự mà chỉ truyền miệng thì dễ gì còn lưu lại cho đời sau! Thời đại hôm nay khoa học kỹ thuật phát triển mạnh, kỹ nghệ điện toán, trí tuệ nhân tạo có thể làm thay con người được mọi việc. Nhưng em ơi, máy móc không thể thay thế tâm hồn con người được! Con người sống có thân xác và tâm hồn. Viết chính là hình ảnh của tâm hồn trải ra trên trang giấy.

Đời sống muôn màu muôn vẻ, dòng đời miên viễn không bao giờ dứt, vậy thì đề tài cũng vô tận, làm sao cạn được! Ta chỉ sợ tâm hồn trở nên xơ cứng và vô cảm chứ không sợ cạn hết đề tài. Cuộc chơi này, ngày xưa rất đẹp, bao người mơ đến thì ngày nay nó là một hành trình cô độc. Bản chất những gã du tử trong cuộc chơi này xưa nay vốn cô độc từ trong sâu thẳm tâm hồn, giờ càng trở nên cô độc hơn bao giờ hết. Những gã du tử độc hành lãng đãng với tháng năm kiếp số.

Ngày xưa, Thôi Hộ chỉ một lần thấy gái má đào và rồi cô gái đã về với cát bụi. Thôi Hộ cũng ra người thiên cổ nhưng hình ảnh gái má hồng với hoa đào thì sống mãi với thời gian, lung linh trong tâm trí của những người yêu chữ nghĩa văn chương.

Năm xưa Thôi Hiệu một lần tần ngần bên lầu Hoàng Hạc, chiều về lãng đãng bóng hoàng hôn, nhìn khói sương sông nước mà thốt lên “Hương quan hà xứ thị?”. Cái buồn man mác, cái buồn từ dĩ vãng đến giờ còn nguyên, cái đẹp buồn làm sao, đẹp đến da diết trong lòng người.

Một chiều phương ngoại, ráng hoàng hôn nhuộm đỏ chân trời, giữa đô thị có tấm biển ghi “Asian place” dường như cô độc giữa phố xá bao người qua lại. Gã du tử đứng tần ngần mà nhớ Thôi Hộ, Thôi Hiệu, Lý Bạch, Tô Đông Pha, Nguyễn Du…Phải chăng ngày xưa các vị ấy cũng đã bao lần tần ngần trên bến sông? Độc ẩm nơi đình quán? Độc hành nơi đất khách quê người?

Giữa phố thị ngoại phương, nơi này không sông nước sao sóng lòng vẫn vỗ dập dềnh? Phố thị hàng quán rộn ràng, nam thanh nữ tú dập dìu thế mà gã du tử ngẩn ngơ như đang đứng giữa thảo nguyên hoang dã, nơi chỉ có bốn bề cỏ dại hoa hoang. Ngày xưa rời làng, xa quận đã là xa. Ngày nay ngoài mười ngàn dặm cũng thật là xa, sự xa cách địa lý cũng còn khắc phục được, nỗi xa cách trong tâm hồn nó mới day dứt biết là bao. Thôi Hiệu nhìn sương khói trên sông nước mà thổn thức “Nhật mộ hương quan hà xứ thị?”. Ta nhìn tấm biển “Asian Square” giữa vùng trời phương ngoại cách vạn lý trong chiều hôm thì biết nói gì đây?

Hơn trăm năm trước, cũng tại vùng ngoại ô thành Ất Lăng này. Nàng Scallet đứng trên bậc tam cấp ngôi nhà ở trang trại vùng Tara nàng đã nói: “Ngày mai là một ngày khác”. Cuộc chiến đã qua! Cuộc chiến nào cũng tương tàn, mất mát, đau thương… Nhưng khổ nỗi hết cuộc chiến này người ta lại bày ra cuộc chiến khác. Từ xưa đến nay, từ Đông qua Tây… chiến tranh liên miên, không nơi này thì nơi kia, không lúc này thì lúc khác, chẳng đánh lớn cũng đánh nhỏ và người ta có vô số lý do để đánh nhau, trong khi ấy có vô số lý do để thương nhau thì người ta chẳng thấy! Cuộc đời này lẽ ra phải thương nhau mà sống, đằng này người ta ghét nhau để sống, nói sao cho hết cái nỗi éo le này? Bởi vậy mà ông Phật mới bảo đấy là sự tham lam, sân hận và si mê. Nói gọn hơn là vô minh!

Thế gian này quả là mắc cười lắm em ơi! Những tay độc tài tàn bạo, tham lam kinh khủng. Chúng sẵn sàng giết người hàng loạt, phá hủy tất cả, tàn hại thiên nhiên… miễn sao chúng giữ được quyền lợi và quyền lực. Chúng hùng hổ lắm, miệng lưỡi toàn đao to búa lớn. Hùng hổ là vậy nhưng khi đụng chuyện thì thê thảm lắm thay, cứ xem cái gương của: Saddam Hussein, Gaddafi, Noriega, Maduro, Khamenei…thì biết.

Này em, những gã du tử xưa nay thường là bọn bạch diện thư sinh, trói gà hổng chặt, chẳng làm được việc chi lớn, càng không có chí mưu đồ cơ nghiệp…Bọn ấy chỉ viết thôi, viết chuyện đời, chuyện đạo, chuyện tình, chuyện nhân tình thế thái…Tuy bạch diện thư sinh nhưng trong bọn họ cũng có lắm kẻ vô cùng can đảm, tâm hồn bao la như biển, khí phách như núi. Bọn họ dám đương đầu với bạo lực cường quyền, không khuất phục trước bạo chúa. Bọn họ dám viết lên nỗi nhiễu nhương của xã hội, nỗi thống khổ của người dân. Họ dám ca ngợi tự do – dân chủ. Dám viết cái xấu và cái ác của kẻ cầm quyền. Trong bọn họ xưa nay có nhiều người trong từng thế hệ chịu cảnh tù đày, giam cầm, tra tấn, triệt đường sống, giết chết…Dù nguy hiểm thế đấy nhưng bọn họ vẫn viết để sống, sống để viết. Bọn họ không chỉ viết về cái đẹp câu chữ văn chương. Bọn họ còn viết về cái đẹp của tự do – dân chủ - nhân quyền. Chính điều này mới là cái đẹp nhân văn cao cả và có ý nghĩa nhất. Cái đẹp tự do và cái đẹp nhân văn là cái đẹp quý nhất của con người ở thế gian này!

Này em, mùa xuân đang đến. Muôn hoa khoe sắc hương. Mùa xuân đẹp lắm, với bọn du tử mang nghiệp chữ thì không chỉ mùa xuân mới đẹp, với bọn ấy thì mùa nào cũng đẹp cả! Cái đẹp thiên nhiên chỉ là duyên. Cái đẹp văn chương, cái đẹp tự do, cái đẹp nhân văn mới là cái đẹp lớn nhất, trân quý nhất. Tâm hồn những gã du tử tràn ngập cái đẹp, bọn họ sống chết với cái đẹp để viết về cái đẹp.

Ngày nay, AI là thanh tựu to lớn của văn minh khoa học kỹ thuật. AI vô cùng lợi hại trong sản xuất, kinh tế, quân sự, kỹ thuật…Tuy nhiên với chuyện tu tập để thanh tịnh tâm thì AI không giúp gì được. Nghệ thuật cũng thế, AI chỉ sử dụng nguồn tư liệu khổng lồ có sẵn trên hệ thống mạng để chắt lọc, lựa chọn rồi cắt dán lại tác phẩm phù hợp với chủ đề mà con người muốn. AI không hề sáng tác. Với trí tuệ nhân tạo con người ta có thể lệnh cho máy viết tràng giang đại hải, viết bao nhiêu tùy thích và với bất cứ đề tài nào mà chẳng phí sức nhọc công. Đây là một điều đáng để tính đến. Tuy nhiên với những gã du tử thật thà chân chính thì tuyệt nhiên không dùng trí tuệ nhân tạo để viết vì với những gã ấy thì chân thật là yếu tố hàng đầu. Viết bằng cảm xúc thật, viết bằng sự rung động của tâm hồn, viết bằng chính sức lực và trí lực của mình. Nếu lệnh cho AI viết rồi ký tên mình vào thì mình gạt chính mình, lừa người dối đời sao có thể gọi là những tay du tử được! Máy móc vô tri, vô giác, vô cảm, câu chữ của máy móc lấy từ nguồn có sẵn làm sao có thể thay thế cho được sự rung động của con tim? Sản phảm của máy móc chỉ là đồ giả, hàng nhái, hàng dỏm… Khoa học kỹ thuật phát triển cao độ, có thể thay tim mổ não nhưng không thay được tâm hồn con người. Máy móc có thể đem lại tiện nghi vật chất chứ không thể đem lại tự do – dân chủ - nhân quyền và dĩ nhiên không thể mang lại sựu giải thoát cho con người. Con người chế ra máy móc chứ máy móc không thể chế ra con người. Con người mới biêt hưởng thụ và thưởng thức cái đẹp chứ máy móc vốn vô tri, vô giác, vô cảm. Hưởng thụ cái đẹp cũng chính là ý nghĩa của cuộc đời.

Lãng Thanh
Ất Lăng thành, 0426